Գրականություն · Uncategorized

Խորխե Բուկայի «Չեմ կարողացել, չեմ կարողանում ու երբեք էլ չեմ կարողանա»

J.Bukay

Երբ ես փոքր էի, պաշտում էի կրկեսը, և կրկեսում ամենից շատ գազաններն էին ինձ դուր գալիս: Ինձ հատկապես փիղն էր գրավում, որը, ինչպես հետո իմացա, նաև մյուս երեխաների սիրելին էր:

Ներկայացման ժամանակ այդ հսկայական վայրի կենդանին ցուցադրում էր իր անասելի քաշը, ուժը, չափսերը… Բայց իր ելույթից հետո մինչև հաջորդ ելույթի սկիզբը նա շղթայված էր, շղթայի մի ծայրը կապված էր փղի ոտքին, իսկ մյուսը` գետնի մեջ խրված ցցին:
Այն ընդամենը փայտի մի կտոր էր, որ միայն մի քանի սանտիմետր էր խրված հողի մեջ: Չնայած շղթան հաստ էր և ամուր, ինձ համար ակնհայտ էր, որ այդպիսի կենդանին, որն ընդունակ է ծառեր արմատախիլ անելու, հեշտությամբ կարող էր այդ ցիցը հանել ու փախչել:
Ինձ համար հանելուկ էր մնացել` ի՞նչն էր նրան պահում, ինչո՞ւ նա չէր փախչում:
Երբ դեռ հինգ-վեց տարեկան էի, հավատում էի մեծահասակների իմաստնությանը: Չեմ հիշում` այս հարցերը ես տվեցի ուսուցչի՞ս, հայրիկի՞ս, թե՞ հորեղբորս: Նրանցից մեկն ինձ բացատրեց, թե փիղը չի փախչում, քանի որ  վարժեցված է:
Այդ ժամանակ ես տվեցի միանգամայն ակնհայտ հարց. «Եթե փիղը վարժեցված է, էլ ինչո՞ւ են նրան շղթայում»:
Հիշում եմ, որ ոչ մի բավարար պատասխան չստացա: Ժամանակի ընթացքում մոռացա փղին էլ, նրա հետ կապված հարցերն էլ և այդ մասին հիշում էի միայն մարդկանց շրջապատում, ովքեր գոնե մեկ անգամ այդ հարցն իրենց տվել են:
Մի քանի տարի առաջ հայտնաբերեցի, որ, հուրախություն ինձ,  բավականին խելացի մի մարդ գտել է հարցի պատասխանը` կրկեսային փիղը չի փախչում, որովհետև նա մանկուց կապված է նմանատիպ ցցի:
Աչքերս փակեցի և պատկերացրի ցցին կապված նորածին անպաշտպան փղին: Վստահ եմ, որ այն ժամանակ փղիկն ամբողջ ուժով ձգվել է` փորձելով ազատվել: Բայց, չնայած  ջանքերին, ոչինչ չի ստացվել, քանի որ ցիցն այն ժամանակ բավականին ամուր է եղել:
Պատկերացնում էի, թե ինչպես է նա երեկոյան ուժասպառ ընկնում, իսկ առավոտյան փորձում նորից ու նորից… Մինչև, իր համար սարսափելի մի օր, նա հնազանդվել է իր ճակատագրին՝ ընդունելով սեփական անզորությունը:
Այդ հսկա և հզոր փիղը կրկեսից չի փախչում, քանի որ խեղճը կարծում է, թե չի կարող:
Նրա հիշողության մեջ մնացել է անզորության այն զգացողությունը, որն ապրել է ծնվելուց անմիջապես հետո:
Եվ ամենավատն այն է, որ այդ հիշողությանը նա երբեք չի կասկածում:
Նա այլևս երբեք չի փորձել իր ուժը կիրառել:
-Այսպիսին է կյանքը, Դեմիան: Բոլորս էլ ինչ-որ բանով նման ենք կրկեսի փղին. այս կյանքում մենք կապված ենք հարյուրավոր ցցերի, որոնք սահմանափակում են մեր ազատությունը:
Ապրում ենք` համարելով, որ «չենք կարող» անել բազում գործեր, ուղղակի, որովհետև, շատ վաղուց, երբ դեռ փոքր էինք, փորձել ենք ու չենք կարողացել:
Այն ժամանակ վարվել ենք այս փղի նման, մեր հիշողության մեջ գրանցել ենք այսպիսի հրահանգ. «Չեմ կարողացել, չեմ կարողանում և երբեք չեմ կարողանա»:
Մենք մեծացել ենք այս հրահանգով, որն ինքներս ենք մեզ տվել, և դրա համար էլ երբեք չենք փորձել ցիցը հանել:
Երբեմն, շղթայի ձայնը լսելիս, հայացք ենք ձգում ցցին և մտածում.
Չեմ կարողանում և երբեք էլ չեմ կարողանա:
…. Եվ միակ ձևը պարզելու, որ դու  կարող ես ինչ-որ բանի հասնել, նոր փորձ անելն է, որի մեջ կներդնես քո ամբողջ ոգին:

Advertisements
Մայրենի · Գրականություն · Uncategorized

Վրիպում (Թարգմանություն)

Լինում են, չեն լինում երկու անբաժան ընկերներ՝ Եշսուն և Բատալբեյը: Նրանք սիրում են մի հրաշալի կնոջ: Կինը պետք է ընտրեր ընկերներից  մեկին: Գեղեցկուհին ընտրեց Բատալբեյին: Հարսանիք եղավ: Եշսոուն, երբ իմացավ  այդ մասին, լցվեց ատելությամբ իր ընկերոջ հանդեպ: Այդ ժամանակ թշնամին հարձակվեց քաղաքի վրա: Ընկերները ձի նստեցին և գնացին կռիվ: Նրանք գնում էին անտառային ճանապարհով. դիմացից Բատալբեյն էր, իսկ հետևից՝ Եշսուն: Եշսուն որոշեց սպանել իր ընկերոջը: Հանելով գրպանից ատրճանակը՝ նշան բռնեց Բատալբեյի գլխին, բայց  ատրճանակը վրիպեց:

Բատելբեյը շրջվեց դեպի Եշսուն և ասաց.

-Իմ ատրճանակը վերցրու, այն չի վրիպում: Իսկ այ քո ատրճանակը խայտառակում է քեզ գործի ժամանակ:

https://elims.org.ua/pritchi/pritcha-zhelanie/

Մայրենի · Գրականություն · Uncategorized

Հավերժական շարժիչը: Հրաչյա Սարիբեկյան Մայիսի 1-5

Սա շատ հետաքրքիր պատմություն էր: Այն մի հավերժական շարժչի մասին է:Գլխավոր երոսի հայրը շատ էր ցանկանում ստեղծել մի հավերժական շարժիչ: Հերոսը պտտում է իր հեծանիվը և այտպես նրանք կարողանում էին էլեկտրոեներգիա ստանալ: օրերից մի օր հերոսի հեծանիվը փշանում է և նրանք երեք օր շարունակ լույս չէն ունենում: Երբ նրա հայրը նորոքում  է հեծանիվը և նա սկսում է նորից պտտել նրա մայրը արդեն մահացած է լինում: Որոշ ժամանակ անց հերոսի հայրը որոշում է տուն նոր կին բերել: Հերոսը իր քրոջ հետ հեռանում է տնից: իսկ պատմության վերջում հայրը ինքնասպան է լինում: Իմ կարծիքով միակ հավերժական շարժիչը դա կյանքն է, բայց միօր նա նույնպես կավարտվի և այն ամենինչը ինչ մենք կթողենք մեզինց հետո, դա է որ միայն հավերժ է:

 

Մայրենի · Գրականություն · Uncategorized

ԵՐԵՔ ԾՈՒՅԼԵՐՆ ՈՒ ՏԱՆՁԵՐԸ

Մի իշխան ցուցադրելու համար պահում էր երեք ծույլերի:
Նրանցից ավելի ծույլ մարդ աշխարհում չկար:
Մի անգամ նրանք պառկած էին ծառի տակ՝ ստվերում: Հասած տանձերով Ճյուղերը կռացել էին մինչև գետին:
— Էհ, մի տանձ ընկներ ուղիղ իմ բերանը,- ասում է առաջին ծույլը:
— Եվ առանց պոչի, ծամելը հեշտ կլիներ, — երազում է մյուս ծույլը:
— Իսկ դուք հիմա չե՞ք ալարում բերաններդ բացել, լեզուներդ շարժել- հարցնում է երրորդ ծույլը:

Նյութի ռուսերեն տարբերակը:

Մայրենի · Գրականություն · Uncategorized

Եղիշե Չարենց ծննդավայր

Կարսը Չարենցի ծննդավայրն է։ Կարսի հիմնադրումը վերագրվում է 4-րդ դարին։ Հին շրջանի մատենագիրներըԿարսը կոչում են «Կարուց բերդ»: Կարս քաղաքի ծնունդը հաշվվում է 10-11-րդ դարերից, հենց այդժամանակներից էլ ավելի որոշակի են քաղաքին վերաբերող տեղեկությունները մատենագրական աղբյուրներում։928-961թթ. Կարսը Բագրատունիների, 963-ից` Վանանդի թագավորության մայրաքաղաքն էր։ 1065թ. սելջուկներըգրավում են քաղաքը, որն այնուհետև անցնում է մերթ սելջուկների, մերթ պարսիկների, ապա թուրքերի ձեռքը։1877-78թթ ռուս-թուրքական պատերազմից հետո քաղաքն անցնում է Ռուսաստանի տիրապետությանը, 1921-ինԿարսի պայմանագրով կրկին անցնում Թուրքիային։ Ապագաբանաստեղծի մանկություննուպատանեկությունըանցել են Կարս քաղաքում։ Չունենալով սեփական բնակարան՝ նրանք (Սողոմոնյաններիընտանիքը) ապրել են Կարսի տարբեր թաղամասերում:
Հայտնի է, որ Կարսն ուներ երեք գրախանութ, որոնց մշտական հաճախորդներից էր պատանի Եղիշեն։ Իսկ որ նագրքեր շատ էր գնում‚ հաճախ սնունդի ու հագուստների հաշվին, վկայում են ընկերները։

Աղբյուր:

Մայրենի · Գրականություն

Եղիշե Չարենցը կենսագրություն

Եղիշե Չարենցը (Եղիշե Սողոմոնյան), ծնվել է 1897թ. մարտի 25-ին Կարս քաղաքում բազմազավակ հայի ընտանիքում:1908թ Չարենցն ընդունվել է Կարսի վարժարան, ուր դպրոցական «Գարուն» ալմանախում հրատարակվել են նրա բանաստեղծությունները: Ստանալով հնգամյա կրթություն, արդեն ձևավորվող պոետն իր գիտելիքները հարստացրել է անդադար կարդալու միջոցով:1914թ Կարսում լույս է տեսել գրողի «Չարենց» գրական կեղծանունով «Տխուր ու գունատ աղջկա 3 երգերը…» բանաստեղծությունների ժողովածուն:

Ազգային ազատագրական պայքարն և Առաջին Աշխարհամարտը Եղիշե Չարենցի մեջ սպանում են պատանեկան երազները: Նա կամավորական է գրվում եւ միանում Արեւմտյան Հայաստանը զավթիչներից ազատելու շտապող մարտիկներին: Այդ տարիներին նա ստեղծում է իր լավագույն գործերից մեկը` «Դանթեական առասպելը», որում նկարագրում էր 20-րդ դարասկզբի պատերազմի սարսափները:

Գրականություն · Uncategorized

Դավաճանություն

Դավաճանությունը դա ամենաաներելի բաներից մեկն է: Շատ հաճախ մեզ դավաճանում են, մեր ծանոթները, ընկերները, բարեկամները: Լինել դավաճանված դա շատ վատ զգացողություն է, հատկապես, երբ դու վստահում էիր այն մարդուն, ով քեզ դավաճանեց: Մի շատ կարևոր բան ես սովորեցի դավաճանություններից՝ երբեք պետք չէ ներել այն մարդկանց, ովքեր կրկին և կրկին դավաճանում են քեզ: Ես շատ հաճախ ուշադրություն չեմ դարձրել դավաճանության վրա, բայց խորհուրդ կտամ ձեզ կտրել շփումը նրանց հետ, ով որ ձեզ կդավաճանի: Այդպիսի մարդկանց միշտ չէ, որ կարելի է վստահել: Շատ հաճախ ես չեմ հասկանում ինչու են մարդիկ դավաճանում միմյանց, որովհետև իմաստը, դավաճանել այն մարդուն, ով քեզ վստահում է, հազար անքամ ավելի լավ է կոնկրետ ասել այլ դավաճանել։ Այսպես ասեմ այս աշխարհում բոլորնեն դավաճան ում և պետք է ուղղակի հասկանալ մարդկանց բնույթը և կրկին ու կրկին չվստահել նույն իսկ մարդկանց։

Մայրենի · Գրականություն · Uncategorized

Թումանյան

Ստուգատեսին ներկայացվում են սովորողների, նրանց ընտանիքների, դասավանդողների աշխատանքները:
Նպատակը՝ ստեղծագործությունների միջոցով բացահայտում ու ճանաչում ենք Հ. Թումանյանին:

Խնդիրները՝

Թումանյանի ստեղծագործությունների յուրացում (բերանացի)
Թումանյանական մտքի, ստեղծագործության նորովի ուսումնասիրություն, անդրադարձ
Ստեղծագործությունների ներկայացում, մեկնաբանություն, տարածում
Համագործակցային աշխատանքների կազմակերպում, խրախուսում
Նախագծային թեմատիկ ուղղություններ՝
Թումանյանը՝ մանկագիր
Թումանյանը՝ հեքիաթագիր
Թումանյանն ընտանիքում
Թումանյանը՝ ընկեր
Թումանյանը՝ թարգմանիչ
Թումանյանը՝ հասարակական գործիչ
Իմ Թումանյանը
Թումանյանը և երաժշտությունը, արվեստը
Ստուգատեսի ընթացքում նախատեսվում են՝ դասարանական, խմբային, ընտանեկան հետևյալ նախագծերը
Թումանյանի հոդվածները. առցանց քննարկումներ. որքանո՞վ են արդիական նրա հասարակական-քաղաքական հայացքները

Թումանյանական կերպարների վերլուծություն

«Չար»-ն ու «բարի»-ն, երգիծանքը, Թումանյանի հեքիաթներում
Հայրենիքի, ազատության, սիրո, երջանկության՝ թումանյանական մեկնաբանությունները
Իմաստասիրական միտքը Թումանյանի քառյակներում
Թումանյանի ամենահերոսը
Թումանյանական վկայություններ Երևանում (հուշարձաններ, հասարակական վայրեր)…
Իմ (մեր) Թումանյանը (հարցազրուցներ, գրավոր ու բանավոր վերլուծություններ)

Թումանյանական ընթերցումներ

Առաջադրանքներ

1.Թումանյանի հոդվածները

  • Որքանո՞վ են արդիական նրա հասարակական-քաղաքական հայացքները
  • Կարդացե՛ք Թումանյանի հոդվածներից, ընտրե՛ք մեկը և փորձե՛ք գրախոսել
  • Կա՞ն հարցադրումներ, որոնք Ձեզ նույնպես մտահոգում են կամ հարցադրումներ, որոնք հնացած և ժամանակավրեպ եք համարում:

2. Վիրտուալ շրջայց Թումանյանի տուն-թանգարանում:
3. Կարդա «Փարվանա» ստեղծագործությունը:
4. Կարդա «Թմկաբերդի առումը» պոեմը:
«Թմկաբերդի առումը» ընթերցել-քննարկելուց հետո
Ի՞նչ է քեզ համար դավաճանությունը: Մի՞շտ է պետք ներել, թե՞ կան աններելի բաներ: Ինչպե՞ս պետք է վերաբերվել մեր թշնամիներին:

5.Հետազոտական աշխատանք

  • Հայոց պատմության էջերում իրենց բազում սխրագործություններով հռչակված Մամիկոնյան նախարարական մի ճյուղը` Համազասպյանները, 10-11-րդ դարերում Տարոնից գաղթել և բնակություն են հաստատել Դսեղում և նրա շրջակայքում: 80-90-ականների նրա նամակների մի մասը կրում է «Հովհաննես Թումանյան — Մամիկոնյան» կնքադրոշմը:

Պատմի՛ր Թումանյանի ընտանիքի մասին, ներկայացրո՛ւ տեսանյութի միջոցով, լուսանկարների շարքով:

  • Զարգացման խնդիրը Թումանյանի համար միշտ էլ եղել է կենսական և առաջնակարգ: Ուղևորությունների ժամանակ Թումանյանը առիթ է ունեցել հաղորդակցվելու այդ քաղաքների մտավորականության, ժողովրդի ներկայացուցիչների հետ:
  • « Վերնատուն» գրական խմբակը: